پرش به محتوا

اخبار دفتر مرکزی اخبار دفتر مرکزی

آغاز ثبت‌نام دانش‌آموزان در ۳۰ هزار پایگاه تابستانی اوقات فراغت

مدیرکل فرهنگی و هنری وزارت آموزش وپرورش از آغاز ثبت‌نام دانش‌آموزان در ۳۰ هزار پایگاه تابستانی اوقات فراغت خبر داد و گفت: مدت برنامه‌های تابستانی هشت هفته و برای مناطق محروم رایگان است.

آغاز ثبت‌نام دانش‌آموزان در 30 هزار پایگاه تابستانی اوقات فراغت

علی رمضانی در گفت وگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم با اشاره به آغاز ثبت نام دانش آموزان در پایگاه های تابستانی اوقات فراغت اظهار کرد: دانش آموزان به مدت یک هفته فرصت دارند با مراجعه به مدارس و پایگاه ها برای ثبت نام در برنامه های تابستانی آموزش وپرورش اقدام کنند.

وی افزود: امسال در حوزه اوقات فراغت، برنامه های مختلفی را برای مناطق سلیزده داریم و افتتاحیه برنامه ها نیز در استان گلستان برگزار می شود.

مدیرکل فرهنگی و هنری وزارت آموزش وپرورش گفت: تلاش کردیم برنامه ها به شیوه ای طراحی شود که تمام دانش آموزان بتوانند در آن حضور یابند و رویکرد اصلی برنامه های اوقات فراغت آموزش وپرورش، مهارت آموزی است.

برنامه های مهارتی در تابستان

رمضانی درباره برنامه های مهارت آموزی عنوان کرد: مهارت های معرفتی، هویتی و بصیرتی، فرهنگی، هنری، علمی، خدماتی مانند تعمیرات، اقتصادی و اشتغالزایی و تربیت بدنی و سلامت مدنظر است و پایگاه های تابستانی شامل کانون های فرهنگی و تربیتی، مدارس، دارالقرآن ها، اردوگاه های دانش آموزی، سالن های ورزشی، پایگاه های تشکل های دانش آموزی، کتابخانه ها "امسال شعار کانون پروشی فکری کودکان و نوجوانان کتابخوانی است" پژوهشراها و هنرستان ها هستند.

وی در ادامه با اشاره به اینکه آموزش و پرورش در بحث ساماندهی اوقات فراغت دانش آموزان تنهاست و استانداری ها کمک اندکی انجام می دهند، یادآور شد: در سه ماه تابستان، اوقات فراغت دانش آموزان یکی از نگرانی های خانواده هاست و آموزش وپرورش تمام تلاش خود را در این رابطه انجام می دهد اما انتظار این است شهرداری ها نیز به این حوزه وارد شده و به این وزارتخانه در بحث ساماندهی اوقات فراغت بیش از 13 میلیون دانش آموز کمک کنند و از وزارت ورزش و جوانان به عنوان دبیر کارگروه دولت در بحث اوقات فراغت نیز تقاضای همراهی داریم در این رابطه کمیسیون آموزش و کمیسیون فرهنگی مجلس باید مطالبه گر باشند.

رمضانی ادامه داد: در مناطق محروم خانواده ها برای پرداخت هزینه برنامه های اوقات فراغت با مشکل مواجه هستند از سوی دیگر باید برنامه های متنوعی به دانش آموزان ارائه دهیم بنابراین نیاز است در مناطق محروم سرمایه گذاری کنیم و انتظار این است معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم کشور در این رابطه به ما کمک کنند تا بتوانیم تابستان خوبی را برای بچه ها رقم بزنیم.

هشت هفته برنامه تابستانی

مدیرکل فرهنگی و هنری وزارت آموزش وپرورش با اشاره به اینکه 30 هزار پایگاه تابستانی اوقات فراغت داریم و اگر به هر واحد یک میلیون تومان کمک کنیم نیاز به 30 میلیارد تومان بودجه است، گفت: برنامه های تابستانی 8 هفته ادامه دارد و با توجه به اینکه آموزش و پرورش 98.5 درصد بودجه اش صرف پرداخت حقوق می شود با 1.5 درصد باقی مانده نمی تواند برای سایر فعالیت ها بودجه کافی را تأمین کند.

وی ادامه داد: دانش آموزان برای ثبت نام در پایگاه های تابستانی اوقات فراغت باید به مدارس خود مراجعه و اطلاعات را از آنجا دریافت کنند هزینه ثبت نام برای مناطق محروم رایگان است اما در مناطق برخوردار باید دانش آموزان هزینه را پرداخت کنند چون بودجه دولتی برای این کار کفایت نمی کند.

تربیت حماسی؛ چیستی و چرایی

 

گفتوگویی مفصل و صمیمی با ایدهپرداز «تربیت حماسی» حجت الاسلام والمسلمین آقای حاج علی اکبری

اشاره:

یکی از نیازهای عمده در حوزه‌ی علوم انسانی، ضرورت واکاوی و بازشناسی موضوعات این حوزه است که یکی از بنیادی‌ترین و تأثیرگذارترین علوم این حوزه نیز، بی‌شک علوم تربیتی می‌باشد. از سوی دیگر، نگاه اسلامی به مقوله‌ی تربیت و نقد جدی این علم – خصوصاً در فضای اومانیستی کنونی – نیاز مضاعف جامعه‌ی امروز ماست؛ نیازی که می‌تواند از دل فرهنگ ناب الهی برآورده شود. اما «تربیت حماسی» مفهومی است که در جای جای سیره و منش معصومین(ع) قابل رؤیت است. شناخت این نوع تربیت و تزریق آن به لایه‌های مختلف جامعه، قطعاً طراز فکری و معنوی امت را دو چندان می‌کند. جلودار بودن، تأثیر گذاری بر محیط، اقدام جهت رفع نواقص و تقویت قوت‌ها، تنها نمونه‌ای از مؤلفه‌هایی است که جامعه‌ی منتظر را به سمت آرمان‌خواهی و زمینه‌سازی جهت ظهور جامعه‌ی موعود سوق می‌دهد.

آنچه در پی می‌آید، مصاحبه‌ای مفصل با دانشمند گران‌مایه، جناب حجت الاسلام و المسلمین حاج آقا حاج علی اکبری، نماینده‌ی مقام معظم رهبری در اتحادیه‌ی انجمن‌های اسلامی دانش آموزان، پیرامون زوایای مختلف «تربیت حماسی» می‌باشد؛ مصاحبه‌ای که حاصل سالها فکر و مطالعه‌ی ایشان است که به طرح مقوله‌ی تربیت حماسی منجر شده است. تربیت حماسی کلیدی است که می‌تواند راه‌کار بسیاری از ناهنجاری‌ها و آسیب‌های جدی در حوزه‌ی تربیت فردی و اجتماعی باشد. در این مصاحبه، به تعریف، لزوم، ویژگی‌ها، آسیب‌ها و مسائل مختلف دیگر در باب تربیت حماسی پرداخته شده است که تقدیم خوانندگان گرامی می‌گردد.

 

خیمه معرفت‌‌‌: ضمن تشکر از فرصتی که در اختیار ما قرار داده‌اید، اولین سؤال را این‌گونه طرح می‌کنم: هنگامی که مفهوم جدیدی مانند «تربیت حماسی» در فضای علمی و فرهنگی کشور مطرح می‌شود، قبل از بررسی محتوایی آن، این سؤال مطرح می‌شود که اندیشه‌ها و الگوهای تربیتی موجود چه نقاط ضعف و ناکارمدی‌هایی داشته‌اند که طرح این مفهوم جدید ضروری شده است؟ به نظر می‌رسد که نوعی آسیب‌شناسی رویکردهای تربیتی رایج در کشور نیز در دل این طرح نو خوابیده است؛ اگر حضرتعالی هم موافقید، صحبت را از همین‌جا آغاز کنیم.

حجت‌الاسلام و المسلمین حاج‌علی‌اکبری:  بسم الله الرحمن الرحیم. طبعاً همين‌طور كه مي‌فرماييد، این بحث به لحاظ عنوان و سبك، در زمان خودش يك رويكرد جديد محسوب مي‌شد. از همان موقع هم به دوستان گفتم که اگر تبيين این بحث، از طرف ما تبيين مناسبي نباشد، بعداً معلوم نيست که چه چیزی از آن فهمیده شود؛ لذا اين كاري كه شما انجام مي‌دهيد، كار بسيار مباركي است؛ اگرچه دير هم هست. مبحث تربیت حماسی تقريباً مربوط به سال هشتاد و یک است! آن موقع كه مركز قم را تازه تأسيس كرده بوديم و بنده جلساتي را در قم شكل دادم که در آن به مباحث تربيتي می‌پرداختیم؛ البته به خاطر برخی گرفتاری‌ها، متأسفانه آن‌گونه که باید و شاید به انجام نرسید.

اما در پاسخ به سؤال شما باید گفت که حقیقت این است که گفتمان موجود، پاسخگوي نيازهاي زمانه نيست؛ ما بايد تربيت‌مان متناسب با زمان باشد. حتي بر اساس توصيه‌ی اميرالمؤمنين علیه السلام، نه امروز، بلكه باید متناسب با نياز فردا باشد؛ چون نوع كساني كه در حال تربيت شدن هستند، فرزندان فردا هستند و بايد اينها را براي فردا تربيت کرد. اوضاع و احوال امروز و جرياناتي كه در فضاهاي گوناگون فكري و فرهنگي و تربيتي در زندگي انسان امروز هست، ما را به این ضرورت رهنمون می‌شود.

البته من شدیداً معتقد هستم كه شيوه‌ها بايد از متن اعتقادات، مباني و اصول ما اتخاذ شود؛ وگرنه راهی به مقصد نخواهیم برد؛ يعني اگر بين شيوه‌ها، مقصد و مبانی و اصول، هماهنگي و سنخیت وجود نداشته باشد و ما بخواهيم با شيوه‌هايي كه ديگران بر اساس مبانی و اصول خودشان ارائه مي‌كنند، پیش برویم، هرگز راه به جايي نخواهیم برد؛ به معنای دقیق‌تر، اين همان التقاط است که متأسفانه در این سال‌ها بسیار گرفتار آن بوده‌ایم. پس در واقع برای آن تربيت مطلوب و مطبوع، گرفتار شيوه‌هاي غلطي هستيم كه اين شيوه‌ها با اهداف و مقاصد و مبانی ما هماهنگ نيست. مضافاً بر اينكه در بين شيوه‌های ناب هم ما هميشه بايد متناسب با زمان اجتهاد كنيم و ببينيم نياز اين زمان چيست. مثلاً گاهي رويكرد مطلوب ما رويكرد عاطفي است، گاهي عقلاني و یا رویکردهای دیگر. بر این اساس تشخيص ما اين است كه در شرايط فعلی ما، آن رويكرد حماسي باید تقويت شود كه راجع به آن، در ادامه‌ی بحث توضيحات تكميلي را خواهم داد.

ولي اصل مسأله اين بود؛ يعني تشخيص ما اين بود كه تربيت حماسي، يك نياز جدي و ضرورت مهمِ امروز ماست؛ ضمن آنكه کاملاً هم با مقصد و مبنا هماهنگ است.

 

خیمه معرفت‌: با اذعان به همه‌ی ضعف‌ها، آسیب‌ها و کاستی‌های الگوهای تربیتی موجود، اما مفهوم دیگری هم با عنوان «تربیت دینی» هست که در این سال‌ها - حداقل از نظر کمّی - بسیار مورد توجه بوده است؛ شما هم علی القاعده مخالف با تربیت دینی نبوده و بلکه از مدافعان و دغدغه‌مندان چنین مفهومی هستید؛ پس چرا در کنار «تربیت دینی» که نامی شناخته شده و شفاف است، «تربیت حماسی» را مطرح کردید؟ آیا تربیت دینی (به مفهوم رایج آن) هم آسیب‌ها و ضعف‌هایی داشت که شما تربیت حماسی را مطرح کردید؟

حجت‌الاسلام و المسلمین حاج‌علی‌اکبری:  بحث اصلي ما تربيت اسلامي است. اساساً آن نظام فكري كه ما در چهارچوب آن صحبت مي‌كنيم، نظام فكری اسلامي، آن هم - به تعبير زيباي امام راحل عظيم الشان - اسلام ناب محمدي صلي الله عليه و آله است. تربيت اسلامي در حقيقت همه ساحت‌هاي شخصيت انسان را پوشش مي‌دهد و مهم‌ترين ويژگي‌اش اين است كه نسخه‌ی جامعی است براي فلاح، شكوفايي و رشد انسان و ما مي‌گوييم مقصد تربیت رشد است؛ پس يعني این تربیت، همه‌ی ساحت‌هاي شخصيت را پوشش مي‌دهد و به رشد آنها نظر دارد؛ يعني از بدو تا ختم برايش برنامه دارد و تا بي‌نهايت و ابد، او را لحاظ مي‌كند؛ اینکه او از كجا شروع كرده و تا كجا مي‌خواهد امتداد پيدا كند. طبق همان تعبيري كه علامه طباطبايي اعلي الله مقامه شريف در آن رسائل ثلاث خود دارند که «الآنسان قبل الدنيا و في الدنيا و بعد الدنيا»؛ يعني آن ريشه‌ها را در فطرت کاملاً مي‌بيند، موقعيتي را كه انسان در اين دنيا دارد، نسبت او را با دنيا و برداشت‌هاي او را از دنيا، نقشي را كه بايد در دنيا داشته باشد و امتداد حضور او را در منازل بعد از دنيا كه قرارگاه حقیقی انسان است و اتفاقاً در آنجا هم زمینه‌ی شكفتن و رشد براي انسان هموار است؛ البته مطابق با توشه‌اي كه آدمی از زندگي دنيايي برداشته است.

بنابر اين، ما از اساس معتقديم كه در مباحث تربيتي بايد کاملاً هماهنگ با نگاه خالق هستي حركت كنيم. در این میان، امتياز برجسته‌ای كه نظريه‌ی اسلامي تربيت دارد اين است كه کاملاً مبتني بر سندهاي مطمئن می‌باشد. در ساير مكاتب كسي نمي‌تواند ادعا كند که مثلاً اين مورد، عين آن چيزي است كه خداي متعال خواسته است؛ چون بالاخره آيين‌ها در مسير زمان گرفتار تحريف‌ها و بدعت‌ها و فرسایش‌ها شده‌اند؛ حتی متنی که محل اجماع پيروان همان آیین باشد هم نداريم. پس اين امتیاز تقريباً منحصر در اسلام است که البته به دلیل وجود نعمت عظیم قرآن كريم می‌باشد. نکته‌ی دیگر اینکه ما در تفكر ناب اسلامي، ترجمه‌هاي امينی هم براي اين متن داريم. اين ترجمه اعم از ترجمه نظري است كه از طريق اولياء كامل ارائه شده و يا ارائه‌ی الگوهاي عملي است كه آن‌هم ترجمان قرآن كريم است. لذا سيره عملي اولياء هم به همين ترتيب امتيازي است كه ما از آن بهره‌مند هستيم و بايد قدر آن را بدانيم.

بنابر اين تربيت اسلامي در حقيقت نقشه‌ی جامع رشد، فلاح، خوشبختي و سعادت انسان است؛ آن‌هم – همان‌طور كه عرض كردم - با نگاه به همه‌ی ساحت‌هاي شخصيت او که همه با هم مرتبط هستند و مجموعه‌ی جزيره‌‌هاي جداگانه نيستند؛ يعني نمي‌شود شما بگوييد كه ساحت عقلاني با ساحت قلبي یا ساحت عملي ارتباطی ندارد! اينها مجموعه‌هایي کاملاً مرتبط و مترابط هستند و ما در حقيقت همه‌ی اينها را در يك سپهر مي‌بينیم و از آن به تربيت اسلامي تعبير مي‌كنيم. حتي من عنوان «تربيت ديني» را هم كلمه‌ی جامعي نمي‌دانم؛ چون معنا و مفهوم فراخ‌تری را متبادر می‌کند. بلكه باید گفت «تربيت اسلامي» و بعد هم قرائت‌مان را تعريف مي‌كنيم که «اسلام ناب» که منظور، همان دستگاه فكري-معرفتی اهل بيت عليهم السلام است.

 

خیمه معرفت‌: پس آیا اجتهاد شما از متون دینی، «تربیت حماسی» است؟

حجت‌الاسلام و المسلمین حاج‌علی‌اکبری:  مي‌خواهم عرض كنم كه تربيت حماسي کاملاً برگرفته از آموزه‌هاي مكتب است؛ يعني ما چيزي اختراع از خودمان ابداع نکرده‌ایم. ما با وقوف به اين مباني و با فهم مقاصدي كه در تربيت اسلامي هست، سعي مي‌كنيم پيشنهاد اين دستگاه تربيتي را متناسب با شرايط و ظروف و مقتضيات خود استخراج و اجتهاد كنيم؛ در حقيقت، درست مثل سبك اجتهاد فقهي ماست. پس اينجا دو نکته هست: يك؛ ما بايد مواظب باشيم كه به دام التقاط نيفتيم؛ يعني حق نداريم يك چيزي که از دین نیست، از خودمان و دیگران را به اين جريان ناب الصاق کنیم. نمي‌خواهيم از روش‌هاي اومانيستي، پوزیتویستی، اگزيستانسياليستي و یا دیگر مکاتب استفاده کنیم و با آن روش‌ها به مقاصد الهي خودمان برسيم. آنهايي كه حتي نتوانستند گوشه‌اي از استعدادهاي انسان را ببينند، چطور مي‌توانند براي انسان، آن هم در امتداد ابدي‌اش نسخه بدهند. پس اولاً بايد مراقبت كنيم که گرفتار التقاط نشويم؛ آن طور که متأسفانه الآن در برخی مسائل تربيتي‌مان داريم.

نكته‌ی دوم اين است كه بايد مواظب باشيم گرفتار تحجر نشويم؛ يعني حق نداريم در بعضی از اجتهاداتي كه متناسب با زمان‌هاي خاصي بوده-اند جمود داشته باشیم. جمود بر روش‌ها باعث مي‌شود كه دين، از كارآيي بيفتد. ضمن آنکه بسیاری از شیوه‌هایی که به اسم دين شناخته می‌شود، در تحلیلی کارشناسی و دقیق، معلوم می‌شود که سيره‌ی متشرعه (روش مسلمین) بوده است، نه دستور اسلام.

من معتقدم بحثی كه ما تحت عنوان تربيت حماسي مطرح كرده‌ايم، کاملاً منطبق بر سبك‌هاي شناخته شده‌ی اجتهاد در معارف ديني و برگرفته از خود مكتب است؛ يعني مكتب تربيتي اسلام، قرآن حكيم و كلمات اهل بيت عليهم السلام و سيره‌ی آنها، براي امروز و با شرايط خاص امروز، به ما يك رويكرد و گفتمان روشن را پيشنهاد مي‌كند كه مي‌تواند كارآمد و پاسخگوي نيازهای امروز ما باشد؛ روزگاري كه از آن تعبير به «عصر سرعت» می‌شود؛ عصر انفجار اطلاعات و عصر استحاله هويت‌ها به نام جهاني‌سازي و گلوباليزيشن؛ عصر رويارويي‌هاي جدي بين فرهنگها یا همان تعبیر جنگ تمدن‌ها. سؤال این است که در اين زمان، دستگاه فكر اسلامي براي تربيت چه پيشنهادي مي‌دهد؟ آیا مي‌گويد: مثلاً فقط از سبك تربيت عقلاني استفاده کنید؟ يا براي چنين زماني، آن وجهه‌اي از سبک تربيتي كه بايد غالب باشد، وجهه‌ی صرفاً عاطفي و احساسي‌ است. هنگامی كه ما اين وجوه را كنار هم گذاشتيم و اين دستگاه فكري را مورد بررسي و کنکاش قرار داديم، می‌بینیم كه پيشنهاد این مكتب براي زمان ما تربيت به سبکی است كه ما از آن به «تربيت حماسي» تعبير كرديم؛ تربيت حماسي يعني همان تربيت ديني ناب و معتدل، با برجسته سازي عنصر حماسه و فتوت، متناسب با نيازهاي زمان. اين اصلي‌ترين نكته‌اي بود كه من مي‌خواستم روي آن تأكيد كنم كه گمان نشود ما اين رويكرد را از بيرون دین آورده‌ایم و دنبال خلق یک شیوه‌ی جدید غیر دینی هستیم.

امانت وجود

وقتی سخن از باغبانی، دیدبانی، شهربانی، مرزبانی و این گونه مفاهیم و کارهاست، نشان می دهد که اشیا و اشخاص و اسرار مهمی است که باید از آنها نگه داری و مراقبت کرد؛ تا به تاراج نروند؛ آسیب نبینند؛ خراب نشوند و مورد هجوم قرار نگیرند.

در نگاه ارزشی دین، نفس آدمی، یک گوهر نفیس است و مراقبت از آن، ضروری است.

وجود و نفس، امانتی است که وظیفة رشد دادن و بالنده ساختن آن بر عهدة من و توست و در مقابل آن مسئولیم.

همان گونه که حفظ تن و جسم از آفت ها، بیماری ها و آسیب ها، وظیفه است، جان نیز چنین است و ما مسئولیم که نگهبان جان و پاسبان روان و نفس باشیم؛ تا خورة گناه در جان نیفتد و بیماری مفاسد اخلاقی، دامن گیر روحمان نشود.

این، همان تقواست؛ گوهری گران بها که جان مایة اعتلای روح در افق معنویت و کمال و پادزهر عصیان و خروج از دایرة انسانیت است.

در قرآن کریم به این حفاظت از خویش و نگهبانی از نفس، فرمان داده شده، تا لجام گسیختگی هواهای نفسانی، انسان را به برهوت گناه و پرتگاه دوزخ، نیفکند؛

«قوا انفسکم و اهلیکم ناراً...؛ 2 خود و خانوادة خود را از آتشی که آتش گیره و هیزم آن، مردم و سنگ هایند، نگه دارید».

این مراقبت از نفس و خویشتن بانی، عرصه های گوناگون دارد که به آنها اشاره می شود.

حفاظت از خویش

وقتی وجود ما ابعاد مختلف دارد، مراقبت ها هم متنوع خواهد بود. گاهی فکر ما آسیب می بیند و دچار انحراف می شود. برخی اوقات، اخلاق ما به تباهی و فساد کشیده می شود. زمانی، تمایلات ما سر به طغیان می گذارند و بر ما سوار می شوند. گاهی عقل ما اسیر نفس اماره می شود و چشم، گوش، دست، پا، قلب و دیگر اندام های ما هر یک ممکن است به نوعی دچار اختلال و تباهی شود.

بنابراین، باید مواظبت همه جانبه داشت. تقوا، هم فرد را از سقوط نگه می دارد و هم جامعه ای را که متشکل از افراد است. تقوا به معنای حفظ و نگه داری است؛

نگه داری غرایز از طغیان؛

نگه داری نفس از عصیان؛

نگه داری زبان از دروغ، تهمت، افترا، لغویات و بیهوده گویی ها؛

نگه داری چشم از دیدن حرام ها،

نگه داری دست از ستم، تعدی، دزدی و خیانت؛

نگه داری دل از هوس ها و شهوات؛

نگه داری فکر و مغز، از اندیشه های شیطانی و نقشه های بدخواهانه.

تقوا، یک ترمز و قدرت تسلط بر خویش و مهار نفس است. افراد متقی، بر نفس خود حاکم و امیرند. پرهیزکاران، اهل خویشتن بانی و خودپایی و مراقبت همه جانبه از افکار، اعمال، خواسته ها، خصلت ها و اوصاف خویشند.

سلاح و سپر مبارزه

در هر مبارزه، هم سلاح برای هجوم لازم است و هم سپر برای دفاع.

دشمنی نفس اماره و شیطان را نمی توان دست کم گرفت. کسی که بدون سلاح به میدان با او رود، بازنده می شود و کسی که بی سپر در برابر هجوم او قرار گیرد، آسیب می بیند و از پای درمی آید. از این رو، در متون دینی از تقوا به عنوان سپر دفاعی یاد شده است.

امام علی علیه السلام می فرماید: «الجاؤا الی التّقوی، فَانّه جُنَّهٌ منعیه...؛3 به تقوا پناه ببرید؛ زیرا سپری حفاظت کننده است و هر که به آن پناه آورد و مصون می ماند».

در برخی روایات، از تقوا با عنوان ترس، حِصن، حِرز، معقِل، لباس، وقایه، عروه، حبل، دواء و... یاد شده است و در همة این واژه ها به نوعی مفهوم نگه داشتن، حفاظت، صیانت، دفاع، پناه، سنگر، سپر و... نهفته است.

به چند رهنمود در روایات زیر دقت کنید:

امام علی علیه السلام: بدانید که تقوا، دژی استوار و قلعه ای محکم است؛ اما فجور و بی بندوباری، سرایی بی حفاظ است که نه نگه دارندة اهل خانه است و نه در برابر هجوم، پناهگاه محکمی است.4

امام باقر علیه السلام: لباس، گاهی لباس تقواست و لباس تقوا، همان عفاف است که پوشانندة عیوب آدمی است.5

امام علی علیه السلام: تقوا، استوارترین سبب و وسیله، میان تو و خداست؛ اگر به آن چنگ زنی. تقوا، ریسمانی استوار و دستگیره ای محکم و پناهگاهی امن و بلند است.6

تقوا، مشعل، راهنما و چراغ راه و مرکبی راهوار است. کسی که مجهز به این سپر و سلاح باشد، در دل آتش می رود و نمی سوزد؛ از آب، می گذرد و خیس نمی شود. این موضوع در سخن اقبال لاهوری، این گونه آمده است: «در دل شعله فرو رفتن و نگُداختن است».

پرهیز در عین توانایی

تقوا آن نیست که کسی در معرض گناه نباشد و پاک بماند. این که هنر نیست. انسان بی دست و پا، اگر از دیوار مردم بالا نرفت و دزدی نکرد که هنر نیست. انسان گوشه گیر، اگر از جامعه کنار کشید و آلوده نشد که کار مهمی نکرده است! در دل شعله رفتن و نسوختن، در متن جامعه بودن و خود را پاک نگه داشتن، جوان بودن و به هوس های دورة جوانی «نه» گفتن، ثروت داشتن و دنبال هرزگی و عیاشی نرفتن و تمایلات نفسانی داشتن و نفس را کنترل کردن، مهم است و اینهاست که قدرت روحی انسان را می رساند.

کسی که در خلوت ها و دور از نگاه مردم، حدود الهی را رعایت می کند، انسان قدرتمندی است.

آن چه به انسان، این قدرت را می بخشد، ذکر خدا و به یاد او بودن و او را مراقب خویش دیدن است.

تقوا، در سایة ایمان به خدا و یقین به علم و احاطه و قدرت او به وجود می آید. مگر با علم به حساب و کتاب خدا و پروندة پاداش و کیفر، می توان معصیت خدا کرد؟

هر کس ذاکر بود، دیگر گناه نمی کند.

هر کس از گنج تقوا برخوردار بود، شیطان را به قلمرو دل و روح و ذهن و زندگی اش راه نمی دهد.

هر کس محبت خدا را داشت، بر خلاف رضای محبوب، عمل نمی کند.

تقوا را از سه راه زیر می توان به دست آورد:

1. ترس از عقوبت خداوند بر گناه. 2. امید به پاداش نیک خدا برای صالحان متقی. 3. محبت و عشق به خدا؛ زیرا محبت، دوستدار را با دوست، نزدیک، همرنگ، همدل، همراه، همسو می کند.

کسی که نه آن خوف را داشت و نه از آن امید بهره مند بود و نه حب الهی در دلش خانه داشت، چگونه می تواند به مقام متقین برسد؟

متقین از زبان مولا علی علیه السلام

در نهج البلاغه در خطبة متقین7 یا خطبه همام، ویژگی ها و اوصاف اهل تقوا که خویشتن بانان خداترس و پرواپیشگان عاقبت اندیشند، بیان شده است.

حضرت علی علیه السلام در این خطبه، از سخن گفتن، لباس پوشیدن، راه رفتن، نگاه کردن، عبادت و زهد اهل تقوا بینادلی و علم الیقین، آخرت بینی و معاد باوری آنان و از شب و روزشان، خوف و خشیت و دعا و نمازشان، سخن گفته است.

برخی از صفات متقین عبارتند از:

خشوع در عبادت، ایمان در یقین، میانه روی، شکیبایی، نشاط، خشوع دل، خشیت قلب، قناعت نفس، فروخوردن خشم، روی آوردن به نیکی ها، وقار در هنگام لرزش ها و اضطراب ها، سپاس در وقت نعمت، اعتراف به حق و ده ها صفت و خصلت دیگر که هر کدام گوشه ای از خودساختگی متقین را ترسیم می کند.

کسانی به شرح و تبیین این خطبه پرداخته اند و اهل حوصله و دقت، باید به آن شرح ها مراجعه کنند.

جمع بندی کلی ویژگی های اهل تقوا، همان نظارت بر خویش و مراقبت از حالات، صفات و اعمال است؛ تا طبق رضای حق و امر مولا رفتار شود و از اسارت نفس، به امارت بر نفس ارتقاء یابیم و به جای اسیر نفس شدن، امیر نفس باشیم.

حضرت امیر علیه السلام درباره تقوا چنین می فرماید:

«تقوا همچون مرکبی راهوار است که اهل تقوا بر آن سوارند و لجام در دستشان است و آنان را وارد بهشت می سازد؛ اما گناهان [که حاصل عمر افراد بی تقواست] همچون مرکبی چموش و عنان گسیخته است که سوار را بر زمین می زند و او را به آتش می افکند».8

تقوا، روشن بینی و بصیرت می آورد و هوسرانی و تبعیت از هوای نفس، چراغ بینش را خاموش می سازد و دست عقل را می بندد.

پرواز مرغ خرد، در فضای تقوا میسر است؛ اما بی تقوایی، بال و پر مرغ روح را می شکند و انسان را به درة پستی و حقارت و معصیت پرتاب می کند.

در قرآن می خوانیم: «ان تتّقوا الله یجعل لکم فرقاناً؛9 اگر تقوا و خداترسی داشته باشید، برای شما فرقان قرار می دهد».

فرقان چیست؟ نورانیتی که حق، راه، وظیفه، رضای الهی و بهشت را به انسان نشان می دهد و مرز خوب و بد و حق و باطل و سعادت و شقاوت را از هم جدا می کند و راه و چاه را باز می نماید و خداخواهی و خودخواهی و اطاعت خدا و تبعیت از ابلیس را از هم تفکیک می کند؛ تا انسان در حیرت نماند.

کیست که از این گنج، بی نیاز باشد؟

کیست که به این قدرت روحی و ایمانی برسد و ضعیف باشد؟

امام علی علیه السلام می فرماید:

«همانا تقوا، دوای درد درون شماست و بینش و بصیرت کوری دل هایتان و شفای بیماری اجسادتان و صلاح بخش فساد باطن هایتان و پاک کنندة آلودگی های روحی تان و روشنی بخش پرده های چشمانتان و ایمنی بخش ترس و نگرانی تان و فروغ شب های تارتان».10

باشد که نگهبان خویش باشیم و با خویشتن بانی، فاصله حیوانیت تا انسانیت را با دو بال تقوا و یقین، طی کنیم.

پی نوشت ها:

1. از نویسنده.

2. تحریم، آیه 6.

3. غررالحکم، حدیث 2553.

4. نهج البلاغه، حکمت 157.

5. ری شهری، میزان الحکمه، حدیث 22361.

6. غررالحکم، حدیث 2079 و 3619.

7. نهج البلاغه، خطبه 193.

8. همان، خطبه

سایت حوزه

اهمیت قرآن و آموزش آن در مدارس برکسی پوشیده نیست و آنچه بیش از پیش این امر مهم را نمایان می کند لزوم ایجاد سبک زندگی قرآنی است که تحقق آن از مدارس صورت می پذیرد.مدارس جامعه تعلیمات اسلامی که با انگیزه ی ایجاد سبک زندگی قرآنی در 75 سال پیش توسط حاج شیخ عباسعلی اسلامی بنا نهاده شد یکی از طلایه داران ایجاد فرهنگ قرآنی و تربیت قرآنی در میان نسل دانش آموزان خود بوده است که اکنون ثمره تلاش این مجموعه بزرگان و محققین و علمای قرانی است که در سطح کشور مشغول فعالیت می باشند.برهمین اساس روز شنبه جلسه ای با حضور اعضای محترم دفتر مرکزی جامعه و نیز آقای دکتر پور معین و همچنین حجت الاسلام هاشمی برگزار گردید. در این نشست برخی از مدیران محترم مدارس جامعه نیز حضور داشتند .حاضرین در جلسه با ارائه نقطه نظرات خود پیرامون مسائل تربیتی دانش آموزان در فضای قرآنی  پیشنهاداتی ارائه دادند و با کارشناسان به گفتگو و تبادل نظر پرداختند.

آقای دکتر آیت الهی از معلمین سابق مدارس جامعه تعلیمات اسلامی

دکترمحمد رضا آیت الهی مردی که در کارنامه خود مسئولیت های بزرگ و سنگینی رابر عهده داشته است، متولی وزارت صنایع و معادن ،قائم مقام سازمان انرژیاتمی،رییس سازمان ثبت احوال کشور ، استاندار تهران، و دهها عنوان و مناصبدیگر و همچنان خستگی ناپذیر در حال ادامه فعالیت می باشد.دکتر آیت الهی  از مبارزین فعال علیه رژیم شاهنشاهی بوده و بارها توسط ساواک دستگیر و تحتشکنجه قرارگرفته است.آموزگار پرتلاش و خستگی ناپذیر دبستان جعفری اسلامی، بهانه ای شد برای اینکه با او به گفتگو بنشینیم و از خاطرات گذشته ایشان بشنویم.آقای دکتر آیت الهی تاثیر حضور در مدارس جامعه تعلیمات اسلامی را برای خود یک سرمایه ارزنده می داند که در تمامی مراحل مدیریتی و حتی در دوران سخت مدیریتی نیز به کمک او آمده تا بتواند با یاری از آن دوران، با نیروی انسانی و زیر مجموعه های تحت مدیریتی خود به بهترین نحو ارتباط برقرارکند.

 

.

دیدار با استاد صادق زاده در دانشگاه تربیت مدرس

بهره گیری از تجربیات دانش آموختگان مدارس جامعه تعلیمات اسلامی و همچنین جمع آوری و شناسایی فارغ التحصیلان بارز این مدارس از مهمات دفتر مرکزی جامعه تعلیمات اسلامی است. بر همین اساس روز دوشنبه 27 خرداد ماه با حضور در دانشگاه تربیت مدرس میهمان استاد صادق زاده بودیم ایشان که از اساتید به نام دانشکده علوم انسانی این مجموعه هستند ضمن بیان خاطرات خود از دوران تحصیل در مدارس جامعه تعلیمات اسلامی تحصیل در این مدارس را در طول زندگی خود بسیار اثر گذار دانستند و شخصیت موثر خود در تمام دوران چه در زمان تحصیل و چه در زمان مسئولیت های مختلف را مرهون حضور در این مدارس دانستند.آقای دکتر صادق زاده در پاسخ به این سوال که آموزش اخلاق و سجایای اخلاقی توسط والدین  چگونه باید صورت پذیرد، خویشتن بانی را بهترین راهکار دانستند و به والدین توصیه نمودند که کنترل دائم کودکان و ایزوله کردن آنها نمی تواند به آنها آموزش خویشتن بانی دهد بنابرین والدین باید اجازه دهند کودکان و فرزندانشان با آزمون و خطا راه را تشخیص دهند.آقای دکتر صادق زاده که از دانش آموختگان دبیرستان کمال و احمدیه هستند هم اکنون از اساتید دانشگاه تربیت مدرس هستند و همچنین در تالیف سند تحول بنیادین آموزش و پرورش نقش داشتند

ویژگی های مدیریت در چله دوم انقلاب

1-      مدیریت منعطف و آماده تصحیح خطای خود

2-      مدیریت حساس نسبت به نقد های دل سوزانه

3-      مدیریت قاطع اما مهربان و با گذشت و اعتدال گر و متعادل

4-      مدیریت با صداقت ، صراحت و اقتدار

5-      مدیریت زمینه ساز طلوع خورشید ولایت عظمی (ارواحنا فداة)

6-      مدیریت ترکیبی جمهوریت و اسلامیت برخاسته از اسلام ناب محمدی (ص)

7-      مدیریت با نگاه انقلابی – روحیه انقلابی و عمل جهادی 

8-      مدیریت با نگاه امید خوشبینانه با آینده امید کلید اساسی همه قفل هاست. ترس و نا امیدی را از خود و دیگران برانیم

9-      مدیریت در چله دوم باید از جنس هوشمندانه و مسئولانه باشد

10-  جمهوریت یعنی مشارکت مردمی در تمامی مسائل – بینش سیاسی مردم – تحلیل سیاسی آحاد مردم

11-  کفه عدالت در تقسیم امکانات عمومی در حوزه مدیریت

12-  مدیریت اصول مند و پایبند و حساس بودن مرزهای خود با دشمنان

13-  مدیریت بر محور اخلاق مداری، سعی و تلاش و پشتکار

14-   مدیریت بر محور، درک خود و دیگران اصلاح خود و دیگران

15-  مدیریت بر محور مشارکت جویی و مشارکت پذیری

16-  مدیریت بر محور دانایی و توانایی

چگونه شاد باشیم

1-      با دیگران ارتباط داشته باشیم

2-      برای سلامتی بدنتان اهمیت قائل شویم

3-      نسبت به جهان اطرافتان آگاه باشید

4-      سعی کنید چیزهای تازه ای یاد بگیرید

5-      برای خودتان هدفهایی تعیین کنید

6-      راهکارهایی را برای تاب آوردن در مقابل استرس بیاموزید

7-      بیهوده باخودتان سخت نگیرید

8-      یک مهارت انتخاب کنید و در آن استاد شوید

9-      تعادل برقرار کنید. اعتدال – تفاهم

10-  یک طرز فکر رشد برای شادی ایجاد کنید

11-  خاطرت مثبت بسازید

12-  آن پوشش نقره ای را پیدا کنید

13-  از رسانه های اجتماعی فاصله بگیرید

14-  برای شادی بیشتر عاقلانه خرج کنید

15-  با مهربانی ارتباط برقرار کنید

16-  الگوی فکری منفی تان را پایان دهید

17-  شفافیت را پیدا کنید

18-  ارزشهایتان را زندگی کنید

19-  به خوبی ها توجه کنید

20-  آن زندگی را که ی خواهید تجسم کنید

21-  هدفتان را پیدا کنید

22-  صحبت کنید و خودتان باشید

حضور مدیران و معاونین پژوهشی مدارس جامعه شهر تهران در پژوهشگاه رویان

روز یکشنبه 26 خرداد ماه  مدیران و معاونین پژوهشی مدارس جامعه شهر تهران در موسسه رویان حضور یافته و با تاریخچه و فعالیت های این مرکز آشنا شدند.در این بازدید که با برنامه ریزی دفتر مرکزی جامعه صورت پذیرفت در ابتدا خانم دکتر الهام امیر چخماقی ضمن بیان تاریخچه این موسسه به معرفی قسمت های مختلف آن پرداختند. در ادامه آقای دکتر وثوق که از دانش آموختگان مدارس جامعه تعلیمات اسلامی هستند با بیان شرح مختصری از دوران تحصیل خود در مدرسه کمال  گزارشی از  فعالیت خود در موسسه رویان ارائه نمودند .دکتر وثوق در زمینه بیماری های گوارش و کبد در موسسه رویان مشغول خدمت رسانی به مراجعین این مرکز می باشند 

روز یکشنبه 26 خرداد ماه نشست فصلی مدیران مدارس جامعه تعلیمات اسلامی شهر تهران در پژوهشگاه رویان برگزار خواهد شد در این جلسه که با هماهنگی و برنامه ریزی دفتر مرکزی جامعه تعلیمات اسلامی برگزار خواهد  مدیران و معاونین پژوهشی مدارس شهر تهران حضور خواهند داشت. این جلسه راس ساعت 8/45 صبح آغاز خواهد شد

معرفی دانشــگاه علوم اسلامی رضــوی

پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی به همّت و دوراندیشی نماینده ولی فقیه و تولیت فقید آستان قدس رضوی مرحوم آیت‌الله واعظ طبسی (رحمة الله علیه) در سال 1363 پایه گذاری شد و جامه ای نو بر پیکر حوزه علمیه میرزاجعفر و خیراتخان که هر یک دیرینه ای افزون بر چهار سده دارند، آراست. اساسنامه این دانشگاه که در جوار حرم حضرت علی بن موسی الرضا (ع) واقع شده است، در سال 1374 به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و اکنون این دانشگاه با تأکید بر اصالت حوزوی و مدرک رسمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

دانشگاه علوم رضوی هم اکنون در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکتری دانشجو می پذیرد برای اطلاعات بیشتر و همچنین ثبت نام در این دانشگاه که در جوار حرم مطهر علی بن موسی الرضا (سلام الله علیه) می باشد به آدرس مقابل مراجعه نمایید.

https://razaviac.aqr.ir/Portal/Home/Default.aspx

اهمیت اوقات فراغت در جوانان

والدین و مدیریت اوقات فراغت

توجه به آغاز فصل تابستان و مطرح شدن مسئله اوقات فراغت و اهمیت مدیریت بهینه آن ، تهیه برنامه های مفید در این رابطه ضروری به نظر می رسد . آنچه حائز اهمیت است آشنائی خانواده ها ، والدین و فرزندان با چگونگی گذران سودمند این زمان است . امروزه موضوع اوقات فراغت از چنان جایگاهی برخوردار است که برخی آن را به عنوان فرهنگ جامعه مطرح کرده اند ،‌چرا که چگونگی استفاده از زمان ریشه در فرهنگ ها دارد.

توجه به آغاز فصل تابستان و مطرح شدن مسئله اوقات فراغت و اهمیت مدیریت بهینه آن ، تهیه برنامه های مفید در این رابطه ضروری به نظر می رسد .
آنچه حائز اهمیت است آشنائی خانواده ها ، والدین و فرزندان با چگونگی گذران سودمند این زمان است .
امروزه موضوع اوقات فراغت از چنان جایگاهی برخوردار است که برخی آن را به عنوان فرهنگ جامعه مطرح کرده اند ،‌چرا که چگونگی استفاده از زمان ریشه در فرهنگ ها دارد .
لذا این زمان می تواند فرصتی برای رشد فردی ، افزایش آگاهی درباره سرگرمی ها ، پی بردن به توانمندی ها و علائق ، درک نیازهای جسمی و روحی و یا بالعکس زمانی برای تنزل فرهنگی و شخصیتی باشد .
از طرفی اگر برنامه ریزی صحیحی وجود داشته باشد ، زمان فراغت به خدمت رشد و تعالی افراد بویژه نوجوانان و جوانان درخواهد آمد . اما در صورتی که برنامه از پیش تعیین شده ای در نظر گرفته نشود ، جز اتلاف وقت ، شکل گیری تفکرات منفی ، بی حوصلگی ، افت راندمان کاری ، کاهش خلاقیت و بالاخره ناهنجاری و آسیب های اجتماعی پیامدی حاصل نخواهد شد .
اساساً اگر اندیشه به سمت اهداف مثبت گرایش پیدا نکند به خمودی و نهایتاً منفی گرائی می انجامد .
اندیشمندان کارکردهای مختلفی را برای اوقات فراغت در نظر گرفته اند که از میان آنها به موارد زیر می توان اشاره کرد :
استراحت ، تجدید قوا و تمدد اعصاب
تفریح و سرگرمی ( دوری از فعالیت های منفی )
رشد شخصیت و برقراری تعادل در شکل گیری هویت
کسب معلومات و ارتقاء آگاهی ها
پرورش و شکوفایی استعداد و خلاقیت ها

که حصول به همه این موارد مستلزم آموزش صحیح است . بنابراین برنامه ریزی برای اوقات فراغت جوان ضمن اینکه نقش مکمل در برنامه های رسمی تربیتی آنان ایفا می کند مانع از گسترش بزهکاری شده و در شکل پیشرفته خود جوانان را مسئولیت پذیر ، جامع و مشارکت جو به بار می آورد .

اهمیت اوقات فراغت

با توجه به اینکه اوقات فراغت و چگونگی گذران و نوع مدیریت آن ارتباطی تنگاتنگ با امکانات و سطح زندگی مادی مردم دارد و به نوعی می توان گفت از مفاهیم نسبی و زمان مند و مکانمند است، بنابراین نباید از آیات و روایات انتظار داشت به صورت جزئی و مصداقی همه موارد اوقات فراغت و چگونگی گذران آن را تشریح کرده باشند. زیرا قرآن و دستورات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و امامان معصوم (علیهم السلام) قوانین کلی و معیارهای اساسی و چارچوب عمل را به دست می دهند و جز در موارد استثناء وارد جزئیات و مصادیق نمی شوند. بسیاری از جزئیات و مصادیق از مقتضیات زمان و مکان است که به تناسب شرایط تغییر می کنند.

اسلام از ما می خواهد هیچ فرصتی را برای تعالی از دست ندهیم. هر گاه از کار مهمی فارغ شدیم، بلافاصله به کار مهم دیگری بپردازیم؛ لازمه این دستور آن است که ما برای زندگی خود برنامه داشته و همواره به سمت هدف اصلی در حرکت باشیم.

فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ؛ وَ إِلی رَبِّک فَارْغَبْ؛[1]

پس هنگامی که از مهمی فارغ می شوی به مهم دیگری پرداز؛ و به سوی پروردگارت توجه کن.

بر اساس این آیه خواسته خداوند از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) و به تبع از همه مؤمنان و خداباوران این است که هیچ فرصتی را برای پیشرفت و تعالی از دست ندهند. البته بسیاری از کارها زمان مند می باشند. اما هر زمان که کار مهمی پایان می پذیرد، خدای متعال می فرماید باید به کار مهمی دیگر بپردازید.

ضرورت استفاده بهینه از وقت

همانطور که در تعریف اوقات فراغت گفتیم، اوقات فراغت به معنای اوقات مرده و بی فایده نیست. بر اساس فرهنگ دینی، ما حق نداریم حتی لحظه ای از اوقات عمر خود را به بطالت بگذرانیم. ما در برابر لحظه لحظه عمر خود باید پاسخگو باشیم. در روایات آمده است از جمله مواردی که باید در روز حساب، پاسخگو باشیم، درباره چگونگی گذران عمرمان و چگونگی سپری کردن جوانی مان است. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در تفسیر این آیه که می فرماید «وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ» فرمودند:

إِنَّهُ لَا یجَاوِزُ قَدَمَا عَبْدٍ حَتَّی یسْأَلَ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ شَبَابِهِ فِیمَا أَبَلَاهُ وَ عَنْ عُمُرِهِ فِیمَا أَفْنَاهُ وَ عَنْ مَالِهِ مِنْ أَینَ جَمَعَهُ وَ فِیمَا أَنْفَقَهُ وَ عَنْ حُبِّنَا أَهْلَ الْبَیتِ؛[2]

در قیامت هیچ کس قدم از قدم برنمی دارد مگر اینکه به چهار پرسش پاسخ دهد: از جوانی اش که در چه راهی صرفش کرده؛ از عمرش که در چه چیزی سپری اش نموده؛ از مالش که از کجا جمع اش کرده و در چه راهی مصرفش نموده و از محبت اهل بیت.

به همین دلیل است که ائمه اطهار و اولیای دین نسبت به قدردانی از فرصت ها سفارش های فراوانی کرده اند. دائماً هشدار داده اند که مواظب فرصت ها و زمان هایی که در اختیارتان است باشید، نه امکان پس انداز کردن وقت وجود دارد و نه امکان بازگرداندن آن. یکی از شاخصه های دین داری و ایمان این دانسته شده است که شخص مؤمن برای همه اوقاتش برنامه ریزی دارد. هیچ وقتی را برای بیکاری و بطالت ندارد. امام علی (علیه السلام)، در ضمن بیان ویژگی های انسان مؤمن، یکی از ویژگی های او را چنین بر می شمارد که از همه اوقات خود استفاده می برد و هیچ زمانی را به بطالت نمی گذراند. «مشغولٌ وقتُهُ»؛[3] پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در سفارش های خود به ابوذر غفاری می فرماید:

یا أَبَا ذَرٍّ کنْ عَلَی عُمُرِک أَشَحَ مِنْک عَلَی دِرْهَمِک وَ دِینَارِک؛[4]

ای ابوذر! در هزینه کردن عمرت نسبت به هزینه کردن درهم و دینارت حریص تر باش.[5]

امام علی (علیه السلام):

إِنَّ الْفُرَصَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ فَانْتَهِزُوهَا إِذَا أَمْکنَتْ فِی أَبْوَابِ الْخَیرِ وَ إِلَّا عَادَتْ نَدَما؛[6]

فرصت ها همچون ابر می گذرند. پس اگر فرصتی دست داد به سرعت آنها را در کارهای خیر به کار گیرید و گرنه پشیمانی در پی خواهد داشت.

إِضَاعَةُ الْفُرْصَةِ غُصَّة؛[7]

از دست دادن فرصت اندوه آور است.

غَافِصِ الْفُرْصَةَ عِنْدَ إِمْکانِهَا فَإِنَّک غَیرُ مُدْرِکهَا عِنْدَ فَوْتِهَا؛[8]

فرصت های پیش آمده را محکم بگیرید؛ زیرا اگر از دست بروند، دیگر آنها را به دست نمی آورید.

امام حسن (علیه السلام) می فرماید:

الْفُرْصَةُ سَرِیعَةُ الْفَوْتِ، بَطِیئَةُ الْعَوْد؛[9]

فرصت ها به سرعت از دست می روند و به کندی باز می گردند.

امام صادق (علیه السلام) می فرماید:

لَسْتُ أُحِبُ أَنْ أَرَی الشَّابَ مِنْکمْ إِلَّا غَادِیاً فِی حَالَینِ: إِمَّا عَالِماً أَوْ مُتَعَلِّماً، فَإِنْ لَمْ یفْعَلْ فَرَّطَ، فَإِنْ فَرَّطَ ضَیعَ، وَ إِنْ ضَیعَ أَثِمَ، وَ إِنْ أَثِمَ سَکنَ النَّارَ، وَ الَّذِی بَعَثَ مُحَمَّداً (صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ) بِالْحَقِّ؛[10]

دوست ندارم جوانی از شما را ببینم مگر در یکی از این دو حالت باشد: یا عالم و دانشمند باشد و یا متعلّم و آموزنده؛ سوگند به کسی که محمد را به پیامبری برانگیخت اگر در هیچ کدام از این دو حال نبود، کم کاری و کوتاهی کرده و در آن صورت عمر خود را ضایع نموده و کسی که عمر خود را ضایع کند گناهکار است و کسی که گناه کند، جهنمی خواهد بود.

امام سجاد (علیه السلام) در صحیفه سجادیه در این باره می فرماید:

فَإِنْ قَدَّرْتَ لَنَا فَرَاغاً مِنْ شُغْلٍ فَاجْعَلْهُ فَرَاغَ سَلَامَةٍ لَا تُدْرِکنَا فِیهِ تَبِعَةٌ، وَ لَا تَلْحَقُنَا فِیهِ سَأْمَةٌ، حَتَّی ینْصَرِفَ عَنَّا کتَّابُ السَّیئَاتِ بِصَحِیفَةٍ خَالِیةٍ مِنْ ذِکرِ سَیئَاتِنَا، وَ یتَوَلَّی کتَّابُ الْحَسَنَاتِ عَنَّا مَسْرُورِینَ بِمَا کتَبُوا مِنْ حَسَنَاتِنَا؛[11]

خدایا!... اگر برای ما فراغتی از کارها مقدّر فرموده ای، آن را سالم قرار ده که در آن، گناهی ما را در نیابد و خستگی به ما روی نیاورد، تا فرشتگان و نویسندگان بدی ها، با پرونده هایی خالی از بیان گناهان مان، از سوی ما بازگردند و نویسندگانِ نیکی ها، به خاطر نیکی هایی که از ما نوشته اند، شادمان شوند.

امام موسی کاظم (علیه السلام) می فرماید:

إِنَ اللَّهَ تَعَالَی لَیبْغِضُ الْعَبْدَ النَّوَّامَ إِنَّ اللَّهَ لَیبْغِضُ الْعَبْدَ الْفَارِغ؛[12]

خدای متعال از انسان پرخواب و از انسان بیکار بدش می آید.

پی نوشت ها

[1] . سوره شرح، آيات 7- 8.

[2] . علل الشرايع، شيخ صدوق، ج 1، ص 218 همچنين ر. ك: الخصال، شيخ صدوق، ج 1، ص 253.

[3] . نهج البلاغه، كلمات قصار، شماره 333، ص 421.

[4] . مكارم الاخلاق، ص 460.

[5] . در حالى كه وضع اغلب انسان‏هاى چيزى غير از اين توصيه پيامبر اكرم(صلى الله عليه و آله و سلم) است. سعدى در غزليات خود چه زيبا اين وضعيت را ترسيم مى‏كند: «دست حسرت گزى ار يك درمت فوت شود/ هيچت از عمر تلف كرده پشيمانى نيست»

[6] . تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص 473، شماره 10811؛ همچنين ر. ك: نهج البلاغه، كلمات قصار، شماره 21.

[7] . نهج البلاغه، كلمات قصار، شماره 118.

[8] . عيون الحكم و المواعظ، ص 350، شماره 5948.

[9] . نزهة الناظر و تنبيه الخاطر، حسين بن محمد بن حسن بن نصر حلوانى، ص 72.

[10] . بحار الانوار، ج 1، ص 170.

[11] . صحيفه سجاديه، دعاى يازدهم، ص 62.

[12] . وسائل الشيعة، ج 17، ص 58.

 

اولین جلسه ستاد برگزاری همایش مدیران در مشهد مقدس در روز یکشنبه 19 خرداد ماه تشکیل و پیرامون اجرایی بحث و تبادل نظر بعمل آمد و مقرر گردید همایش فوق در تاریخ 26-27-28  مرداد ماه 98 برگزار گردد.

روز شنبه جلسه هیئت مدیره با حضور اعضای محترم برگزار گردید در ابتدای این نشست مصوبات قبلی پیگری گردید و سپس پیشنهاداتی نیز ارائه گردید که به تصویب نهایی رسید

هم‌زمان با اقامه‌ی نماز باشکوه عید سعید فطر در سراسر کشور، هزاران نفر از مردم مؤمن تهران، صبح امروز نماز عید فطر را به امامت رهبر انقلاب اسلامی در مصلای امام خمینی رحمه‌الله اقامه کردند.

یک ماه روزه داری به پایان می رسد و کم کم حلال ماه نو پدیدار می گردد و روزه داران یک به یک و در کنار هم در صفوف به هم پیوسته به نماز عید فطر می ایستند و چه عالی معنا کرد رهبر معظم انقلاب که خودسازی بزرگترین درس ماه رمضان است:

خودسازی، بزرگ ترین درس ماه رمضان

بزرگترین درس ماه رمضان، خودسازی است. اوّلین و مهم ترین قدمِ خودسازی هم این است که انسان به خود و به اخلاق و رفتار خود با نظر انتقادی نگاه کند.

به هم رحم کنید تا خدای متعال به شما رحم کند. کسانی که زرنگی و هوش و امکانات و قدرت و مسؤولیت و توانایی های گوناگون فردی و اجتماعی دارند، از این توانایی ها در راه تعدّی به دیگران استفاده نکنند.

خود را بنده خدا بدانیم؛ در مقابل بقیه بندگان خدا، خود را موظّف به همراهی، احسان، نیکی و رعایت انصاف بدانیم؛ آن‌گاه باران رحمت و فضل خدا بر سر ما خواهد بارید و برکات خود را بر ما نازل خواهد کرد.

و در آخر اینکه :

پروردگارا! شب‌های ماه رمضان سپری شد، روزهای ماه رمضان درنوردیده شد و ما نمی‌دانیم که در این روزها و شب‌هائی که گذشت، چه مقدار توانستیم ظرف وجود خودمان را از رحمت تو، از عنایت تو لبریز کنیم: «إن لَم تَکُن رَضِیتَ مِنّا فَالآنَ فَارضِ مِنّا»؛ پروردگارا! اگر تا این لحظه ما نتوانسته‌ایم رضایت و خشنودی تو را کسب کنیم، درخواست و تمنا می‌کنیم که در همین لحظه رضایت خودت را شامل حال ما بفرما

از فرمایشات مقام معظم رهبری

جامعه تعلیمات اسلامی ضمن آرزوی قبولی طاعات روزه داران عید سعید فطر را به عموم شیعیان تبریک و تهنیت عرض می نماید

دعای امام سجاد در وداع از ماه مبارک رمضان

حضرت امام سجاد (علیه السلام) در فرازهای ابتدایی دعای چهل و پنجم صحیفه سجادیه ماه مبارک رمضان را عید اولیاء الله می داند و یکی از بهترین بخشش های خدای سبحان را ماه رمضان و روزه این ماه معرفی کرده و می فرماید: خدایا نعمت های فراوانی به ما دادی یکی از برجسته ترین نعمتها ماه رمضان و یکی از بهترین فضیلت ها روزه این ماه است که نصیب ما کردی و هیچ زمانی به عظمت زمان ماه رمضان نیست. گذشته از آن که شب قدر را در آن قراردادی، این ماه ظرف نزول قرآن شد که چنین فیضی در این ماه نازل شد. و این نعمت را مخصوص مسلمانان نمودی و سایر ملل از نعمت روزه گرفتن محرومند، ما به امر تو روزش را روزه گرفتیم و شبش را به کمک تو به قیام و عبادت مشغول بودیم .

حضرت زین العابیدن(علیه السلام) پس از جملاتی می فرماید: «واربحنا افضل ارباح العالمین » ما سودی که در این ماه بردیم هیچ تاجری در هیچ گوشه دنیا نبرده است . «ثم قد فارقنا عند تمام وقته و انقطاع مدته و وفاء عدده » ، این ماه بعد از آن که پایانش فرارسید، از ما مفارقت و هجرت کرد و ما را تنها گذاشت «فنحن مودعوه وداع من عز فراقه علینا» ، پس ما هم با ماه خدا وداع می کنیم وداع با دوست عزیزی که مفارقتش برای ما توانفرساست، «و غمنا و اوحشنا انصرافه عنا» ما کسی را وداع می کنیم که رفتنش برای ما بسیار گران و سخت است و ما را غمگین می کند و به وحشت و ترس می اندازد .
 
حضرت در ادامه به عنوان خداحافظی با ماه مبارک رمضان « تعبیر السلام علیک» را به کار می برند؛ در محاورات عربی و نیز در آداب شرعیه هم این‏طور است که در هنگام ورود به شخص سلام می‏کنند و هم هنگام خروج و وداع نیز سلام می‏کنند.
 
ای ماه رمضان! دوری تو برایم سخت است، ای مونس من
 
امام سجاد(علیه السلام) با بیانی زیبا و حسرت آمیز به وداع با ماه رمضان پرداخته و می فرماید: «السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا شَهْرَ اللَّهِ الْأَکْبَرَ وَ یَا عِیدَ أَوْلِیَائِهِ الْأَعْظَمَ»؛ خداحافظ ای ماه بزرگ خدا و عید بزرگ اولیای خدا! «السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا أَکْرَمَ مَصْحُوبٍ مِنَ الْأَوْقَاتِ وَ یَا خَیْرَ شَهْرٍ فِی الْأَیَّامِ وَ السَّاعَاتِ» خداحافظ ای بزرگ‏ترین همراه از میان زمان‏ها و اوقات؛ و بهترین ماه‏ها در ایّام و ساعات. «السَّلَامُ عَلَیْکَ مِنْ شَهْرٍ قَرُبَتْ فِیهِ الْآمَالُ وَ نُشِرَتْ فِیهِ الْأَعْمَالُ» خداحافظ ای ماهی که آرزوهایمان در تو نزدیک شد؛ خداحافظ ای ماهی که اعمال نیک در تو منتشر شد.
 
«السَّلَامُ عَلَیْکَ مِنْ قَرِینٍ جَلَّ قَدْرُهُ مَوْجُوداً وَ أَفْجَعَ فِرَاقُهُ مَفْقُوداً» خداحافظ ای همراه من که ارزش تو بالا بود و اکنون که می‏روی دلم را به درد می‏آوری. فراق تو برای من بسیار دردناک است. «السَّلَامُ عَلَیْکَ مِنْ أَلِیفٍ آنَسَ مُقْبِلًا فَسَرَّ» خداحافظ ای مونس من، که وقتی آمدی مرا خوشحال ‏کردی، «وَ أَوْحَشَ مُنْقَضِیاً فَمَضَی» و اکنون که می‏روی، مرا به وحشت می‏اندازی، که بدون تو چه کنم.
 
خداحافظ ای ماه دوری از زشتی‏ها
 
حضرت سجاد(علیه السلام) در فرازهایی از دعای چهل و پنجم صحیفه سجادیه می فرماید: «السَّلَامُ عَلَیْکَ مِنْ مُجَاوِرٍ رَقَّتْ فِیهِ الْقُلُوبُ وَ قَلَّتْ فِیهِ الذُّنُوبُ» خداحافظ ای همراه من که تا بودی، دل من رقیق بود و از آن سر سختی هایش، بیرون آمده بود و وقتی که تو آمدی، گناهانم کم شد. «السَّلَامُ عَلَیْکَ مِنْ نَاصِرٍ أَعَانَ عَلَى الشَّیْطَانِ وَ صَاحِبٍ سَهَّلَ سَبِیلَ الْإِحْسَانِ» خداحافظ ای یاوری که کمک کردی تا من بر شیطان غلبه کنم و ای همراهی که راه‏های نیکی را بر من آسان کردی.
خداحافظ ای ماه آزادی از دوزخ
 
امام زین العابدین(علیه السلام) در فرازی دیگر از این دعا بر رهایی از آتش جهنم در ماه رمضان اشاره کرده و می فرماید: «السَّلَامُ عَلَیْکَ مَا أَکْثَرَ عُتَقَاءَ اللَّهِ فِیکَ وَ مَا أَسْعَدَ مَنْ رَعَى حُرْمَتَهُ بِکَ» خداحافظ ای ماهی که تعداد آزادشده‏گان از آتش جهنم در تو زیاد شد.( اشاره به روایتی است که خداوند در هر شب، به هنگام افطار هزار، هزار کس را از آتش جهنم نجات می‏داد؛ در شب‏های جمعه هر یک ساعت، و در شب آخر ماه رمضان به مقدار تمام کسانی که در کلّ این ماه از آتش نجات داده است را نجات می‏دهد.).  «السَّلَامُ عَلَیْکَ مَا کَانَ أَمْحَاکَ لِلذُّنُوبِ وَ أَسْتَرَکَ لِأَنْوَاعِ الْعُیُوبِ» خداحافظ ای ماهی که گناهان را پاک کردی و محو نمودی و همه عیب‏ها را پوشاندی. « السَّلَامُ عَلَیْکَ مَا کَانَ أَطْوَلَکَ عَلَى الْمُجْرِمِینَ وَ أَهْیَبَکَ فِی صُدُورِ الْمُؤْمِنِینَ» خداحافظ ای ماه! چه‏قدر برای گناه‏کاران طولانی بودی و چه‏قدر برای مؤمنین عظمت داشتی!
 
«السَّلَامُ عَلَیْکَ مِنْ شَهْرٍ لَا تُنَافِسُهُ الْأَیَّامُ» خداحافظ اى ماهى که هیچ ماه دیگری از تو برتر نیست.  «السَّلَامُ عَلَیْکَ مِنْ شَهْرٍ هُوَ مِنْ کُلِّ أَمْرٍ سَلَامٌ» خداحافظ اى ماهى که تا تو بودى، امن و سلامت بود. «السَّلَامُ عَلَیْکَ غَیْرَ کَرِیهِ الْمُصَاحَبَةِ وَ لَا ذَمِیمِ الْمُلَابَسَةِ» خداحافظ اى ماهی که نه در همنشینی با تو ناراحتی وجود داشت و نه بدی و ناپسندی در حضور تو بود. «السَّلَامُ عَلَیْکَ کَمَا وَفَدْتَ عَلَیْنَا بِالْبَرَکَاتِ وَ غَسَلْتَ عَنَّا دَنَسَ الْخَطِیئَاتِ» ای ماه رمضان خداحافظ و به سلامت! همان‏گونه که تو بر ما با برکات فراوان و سلامتی فرود آمدی و ناپاکی‏های گناه را از ما زدودی و ما را از خطاها شست و شو دادی!
 
ناراحت از رفتن تو و چشم انتظار آمدن دوباره‏ات
 
«السَّلَامُ عَلَیْکَ غَیْرَ مُوَدَّعٍ بَرَماً وَ لَا مَتْرُوکٍ صِیَامُهُ سَأَماً» خداحافظ که در این وقت وداع، نه از تو ناراحتیم و نه از روزه‏داری‏ات خسته شده‏ایم. «السَّلَامُ عَلَیْکَ مِنْ مَطْلُوبٍ قَبْلَ وَقْتِهِ وَ مَحْزُونٍ عَلَیْهِ قَبْلَ فَوْتِهِ» خداحافظ از جانب من که خواستار تو بودم و پیش از آمدنت خوشحال بودم که تو خواهی آمد و اکنون هم که می‏خواهی بروی، اندوهگین شده‏ام که از دوری‏ات چه کنم! «السَّلَامُ عَلَیْکَ کَمْ مِنْ سُوءٍ صُرِفَ بِکَ عَنَّا، وَ کَمْ مِنْ خَیْرٍ أُفِیضَ بِکَ عَلَیْنَا» خداحافظ که چه بدی‏هایی را از ما دور کردی و چه خیراتی را با آمدنت نصیبمان کردی!
 
خداحافظ ای ماه مبارک! خداحافظ شب قدر!
 
«السَّلَامُ عَلَیْکَ وَ عَلَى لَیْلَةِ الْقَدْرِ الَّتِی هِیَ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ» خداحافظ و درود بر تو و شب قدر که از هزار ماه برتر است. «السَّلَامُ عَلَیْکَ مَا کَانَ أَحْرَصَنَا بِالْأَمْسِ عَلَیْکَ وَ أَشَدَّ شَوْقَنَا غَداً إِلَیْکَ.» خداحافظ که تا بودی، مشتاق آن بودیم که بیشتر بمانی و اکنون که می‏روی، دل‏هایمان برای دیدار دوباره‏ات پَر می‏کشد. «السَّلَامُ عَلَیْکَ وَ عَلَى فَضْلِکَ الَّذِی حُرِمْنَاهُ، وَ عَلَى مَاضٍ مِنْ بَرَکَاتِکَ سُلِبْنَاهُ» خداحافظ و درود بر تو و درود بر فضل و کرمت که از آن محروم گشتیم و برکات گذشته‏ات را از کف دادیم. «اللَّهُمَّ إِنَّا أَهْلُ هَذَا الشَّهْرِ الَّذِی شَرَّفْتَنَا بِهِ» خداوندا ما «اهلِ» این ماه بودیم و تو ما را به آن شرافت بخشیدی و با آن، بر سر ما منّت گذاشتی! ...
 
جملات عجیبی که از امام زین‏العابدین(ع) در این دعا نقل شده است، همه بر عظمت این ماه دلالت می‏کند چنانکه امام صادق (ع) فرمودند: «مَنْ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ إِلَى قَابِلٍ إِلَّا أَنْ یَشْهَدَ عَرَفَةَ»  اگر کسی در ماه رمضان مورد غفران قرار نگیرد، بعید است که بعد از این ماه مشمول لطف و رحمت خدا قرار گیرد...
 
خدایا! مصیبت هجران ماه رمضان را برای ما در روز عید فطر جبران فرما
 
پس حضرت در ادامه دعا عرضه می دارد: خدایا تو آن توفیق را دادی که ما اهل این ماه باشیم در حالی که عده ای از فضیلت این ماه به خاطر شقاوتشان محرومند، پروردگارا تو مولای مایی در آنچه ما را به شناخت آن برگزیده ای و ما را راهنمایی کردی که از آن پیروی کنیم و در پرتو توفیق تو، به روزه و نماز آن با اعتراف به تقصیر نایل آمدیم و اندکی از وظایف بسیار را ادا کردیم .
 
پروردگارا در حالی تو را ستایش می کنیم که به بد رفتاری خود اقرار و به ضایع نمودن نعمت احکام تو و عمر خویش اعتراف داریم و برای توست از ناحیه دلهای ما پیمان پشیمانی و از ناحیه زبان پوزش طلبی صادقانه، پس اجر مصیبت در اعتراف به تقصیر را به ما عنایت و عوض خیری به ما لطف فرما. و پذیرش پوزش را برای ما مقرر فرما و ما را در تقصیر از ادای حق خود سرزنش مکن و عمر ما را تا ماه مبارک آینده طولانی بفرما و هنگامی که ما را به سال آینده رساندی کمک کن تا آنچه در خور توست عبادت کرده و آنچه سزاوار توست طاعت کنیم و توفیق انجام کار نیک را به طور مستمر به ما عطا فرما تا آنچه شایسته مقام توست در تمام ماه مبارک رمضان که در مدت عمر ما پیش می آید جبران شود.
 
امام سجاد در فرازهای پایانی این دعا می فرماید: پروردگارا هجران ماه مبارک را که مصیبت ماست برای ما در روز عید فطر با برکت جبران فرما و ثواب همه کسانی که تا روز قیامت در این ماه روزه، روزه می گیرند یا عبادت می کنند برای ما نیز مقرر فرما...